Tabela sześciu frakcji – co odkładać osobno?
Podstawowy podział wynika z art. 101a ustawy o odpadach. W tabeli znajdują się przykładowe materiały, wskazówki organizacyjne i punkty wymagające sprawdzenia przed odbiorem. Właściwy sposób zagospodarowania konkretnej partii zależy od składu i uprawnień odbiorcy.
| Frakcja | Przykłady materiałów | Jak oddzielać | Uwaga na zanieczyszczenia | Co sprawdzić przed odbiorem |
|---|---|---|---|---|
| Drewno | Deski, belki, krokwie, łaty, niepowlekane elementy stolarki drewnianej po demontażu. | Wydzielić drewno z pozostałych materiałów; oddzielić okucia, szkło i inne łatwo demontowalne elementy. | Impregnaty, lakiery, substancje nieznanego pochodzenia, podkłady kolejowe, drewno z wyraźnym zanieczyszczeniem. | Uzgodnić przyjęcie drewna malowanego, klejonego lub impregnowanego; podejrzane odpady oddzielić i zweryfikować. |
| Metale | Stalowe profile i zbrojenie, elementy aluminiowe, miedziane rury, stalowe okucia. | Oddzielić od gruzu, drewna i szkła; w miarę możliwości rozdzielić rodzaje metali. | Pozostałości olejów, farb lub chemikaliów; urządzenia i elementy z instalacji o nieznanym składzie. | Nie wrzucać razem z elektroodpadami ani pojemnikami z pozostałością substancji chemicznych. |
| Szkło | Szkło okienne i tafle z demontażu, niezanieczyszczone odłamki szkła budowlanego. | Zebrać oddzielnie, zabezpieczyć ostre krawędzie i oznaczyć opakowanie. | Szyby zespolone, szkło z powłokami, laminowane, lustra, uszczelnienia i pozostałości ram. | Warunki przyjęcia szkła budowlanego uzgodnić z odbiorcą; nie traktować go jak szkła opakowaniowego. |
| Tworzywa sztuczne | Folie budowlane, czyste odpady profili z PVC, plastikowe elementy wykończenia, wybrane rury z tworzyw. | Zbierać osobno, rozdzielać czyste frakcje od mieszanin i materiałów trwale sklejonych. | Resztki klejów, farb, pianek, chemikaliów; elementy wielomateriałowe, zabrudzone izolacje. | Nie wrzucać do domowego żółtego pojemnika tylko dlatego, że materiał jest tworzywem. |
| Gips | Płyty gipsowo-kartonowe, odpady płyt gipsowych, czyste elementy gipsowe po demontażu. | Zbierać osobno, chronić przed zawilgoceniem i domieszką gruzu mineralnego. | Wilgoć, farby, kleje, wełna mineralna, folie, azbest lub inne nieznane zanieczyszczenia. | Płyty zespolone oraz podejrzanie zanieczyszczone elementy wymagają ustalenia zasad odbioru. |
| Odpady mineralne | Beton, cegła, płytki ceramiczne, zaprawy, kamień, mineralny gruz rozbiórkowy. | Oddzielić od gipsu, drewna, metali, szkła, tworzyw i materiałów podejrzanych. | Pozostałości azbestu, smoły, chemikaliów, zanieczyszczenia olejami; domieszki wielu innych frakcji. | Wewnątrz frakcji można dodatkowo rozdzielać beton, cegłę i ceramikę zależnie od wymagań odbiorcy. |
Uwaga: „sześć frakcji” nie oznacza automatycznie sześciu kodów katalogowych, sześciu osobnych pojemników w każdej lokalizacji ani przyzwolenia na mieszanie odpadów niebezpiecznych z pozostałymi.
Kogo dotyczy obowiązek? Osoba prywatna, firma i odbiorca
Od 1 stycznia 2025 r. art. 101a przewiduje zapewnienie wysegregowania z odpadów budowlanych i rozbiórkowych co najmniej wskazanych sześciu grup materiałowych. Ustawodawca rozróżnia jednak, kto wytworzył odpady oraz kto przejmuje obowiązek. Zasady dla osoby prywatnej nie są identyczne jak dla przedsiębiorcy wykonującego remont.
| Przypadek | Zasada w 2026 r. | Praktyczne znaczenie |
|---|---|---|
| Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą | Gdy taka osoba jest wytwórcą odpadów budowlano-rozbiórkowych, obowiązek z art. 101a ust. 1 wykonuje następny posiadacz odpadów, któremu je przekazano. | Sprawdź warunki odbioru, PSZOK i limity gminy; brak obowiązku osobistej segregacji nie oznacza dowolnego pozbywania się odpadów. |
| Wytwórca prowadzący działalność | Co do zasady zapewnia wysegregowanie sześciu frakcji. Art. 101a uwzględnia przesłanki technologiczne i możliwość dalszego odzysku. | Zaplanuj wydzielenie na miejscu lub zgodną z prawem realizację przez właściwy podmiot; dokumentuj rozwiązanie. |
| Zlecenie segregacji innemu podmiotowi | Art. 101a ust. 3 przewiduje pisemną umowę określającą dalsze zagospodarowanie. Według wyjaśnień MKiŚ proces wymagający przeklasyfikowania frakcji realizuje podmiot z uprawnieniami do przetwarzania. | Zweryfikuj decyzję dotyczącą konkretnych odpadów i zakresu przetwarzania; sam transport albo samo zezwolenie na zbieranie nie przesądza o przejęciu obowiązku. |
| Wyjątek technologiczny / odzysk | Art. 101a ust. 1 zawiera przesłanki dotyczące niemożliwości technologicznej lub możliwości przygotowania do ponownego użycia, recyklingu bądź innego odzysku bez wysegregowania. | Nie traktuj wyjątku jako ogólnego zwolnienia dla zmieszanych odpadów; wymaga uzasadnienia w konkretnej sytuacji. |
W wyjaśnieniach z 5 czerwca 2025 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazało, że wykonanie obowiązku wysegregowania wymagającego przetwarzania nie może być sprowadzone do samego odbioru lub przeładunku odpadów. Należy sprawdzić rzeczywisty zakres decyzji podmiotu, który ma ten obowiązek przejąć.
Czego nie mieszać z sześcioma frakcjami?
Nie wszystkie odpady z remontu należą do jednej z sześciu grup w sensie praktycznej segregacji. W przypadku azbestu, materiałów bitumicznych, chemikaliów i urządzeń trzeba rozpoznać źródło odpadu oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa i odbioru. Nie należy w ten sposób uzyskiwać „czystszej” frakcji przez dosypywanie podejrzanych materiałów do gruzu.
| Odrębny strumień / ryzyko | Zalecane postępowanie |
|---|---|
| Azbest lub materiał podejrzany o azbest | Nie rozbierać ani nie mieszać z sześcioma frakcjami; zlecić ocenę i właściwe postępowanie wyspecjalizowanemu podmiotowi. |
| Papa, smoła, substancje bitumiczne | Oddzielić od czystego gruzu mineralnego; rodzaj materiału i możliwe zanieczyszczenia ustalić przed przekazaniem. |
| Farby, rozpuszczalniki, kleje, chemikalia | Nie rozcieńczać ich w innych frakcjach; zabezpieczyć opakowania i uzgodnić tryb odbioru. |
| Wełna mineralna, materiały zespolone | Nie uznawać automatycznie za „gips” albo „mineralne”; dobrać sposób postępowania do składu i zasad odbiorcy. |
| Kable, lampy, sprzęt elektryczny | Nie mieszać automatycznie z metalami lub tworzywami; mogą podlegać odrębnej ścieżce zagospodarowania. |
| Opakowania z budowy | Nie każde opakowanie jest odpadem grupy 17. Uwzględnić pochodzenie, zawartość i właściwy sposób zbierania. |
Lista ma charakter ostrzegawczy. Nie jest katalogiem kodów odpadu, instrukcją usuwania azbestu ani sposobem ustalania właściwości niebezpiecznych bez informacji o składzie.
Jak przygotować stanowiska na placu budowy?
Przy planowaniu rozbiórki zacznij od zakresu robót. Inne strumienie pojawią się przy wymianie stolarki, inne przy demontażu sufitu podwieszanego, a inne przy skuwaniu posadzki. Wpisz przewidywane rodzaje odpadów do zestawienia materiałów, a następnie ustal, które mogą być gromadzone oddzielnie od chwili powstania. Najlepiej opisywać pojemnik lub miejsce zbierania nazwą konkretnej frakcji, np. „gips – płyty po demontażu”, zamiast niejednoznacznego hasła „gruz”.
Ważne jest również utrzymanie jakości materiału. Gips narażony na deszcz i domieszki odpadów mineralnych może być znacznie trudniejszy do zagospodarowania. Podobnie szyby ze stolarką nie zawsze nadają się do tej samej ścieżki odbioru co niezanieczyszczona stłuczka szklana. Z tego względu przed rozpoczęciem prac uzgodnij z odbiorcą, czy przyjmuje wyodrębnioną frakcję, jakie zanieczyszczenia toleruje i jak powinien być przygotowany ładunek.
Ustawienie sześciu oznaczonych kontenerów nie jest jedyną metodą zapewnienia segregacji. Dla małej realizacji wystarczający organizacyjnie może być inny system zbierania i przekazania, o ile zapewnia spełnienie wymaganych obowiązków. W przypadku zlecenia wysegregowania profesjonalnemu podmiotowi konieczna jest weryfikacja przepisów i umowy; nie należy zakładać, że każda firma wywożąca odpady może legalnie przejąć ten obowiązek.
Przykład: rozbiórka ścianki i wymiana stolarki
Przed remontem mieszkania zaplanowano demontaż niewielkiej ścianki murowanej, fragmentu zabudowy z płyt gipsowo-kartonowych, starego okna oraz szafek. Po rozbiórce należy rozpatrywać co najmniej kilka strumieni: gruz mineralny ze ścianki, gips z płyt, metalowe profile, szkło ze stolarki, elementy plastikowe oraz drewno ze zdemontowanych szafek. Każdy z nich wymaga osobnej oceny jakości i sposobu odbioru. Same sześć frakcji nie wyczerpuje wszystkich możliwych odpadów z tego remontu.
Jeżeli szyba jest na stałe połączona z ramą, nie należy na potrzeby tabeli wymyślać udziału szkła i tworzywa ani zakładać, że obie części można bezpiecznie rozdzielić ręcznie. Praktycznym rozwiązaniem jest sprawdzenie wymagań odbiorcy względem całego elementu wielomateriałowego. Jeśli przy demontażu stwierdzono nieznane powłoki lub izolacje, nie należy ich automatycznie zaliczać do zwykłej frakcji.
W wypadku, gdy odpady wytwarza osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą, obowiązek wysegregowania na podstawie art. 101a ust. 1 spoczywa na następnym posiadaczu, któremu przekazano odpady. Jeśli remont realizuje przedsiębiorca, należy ustalić obowiązki właściwego wytwórcy i sposób ich wykonania na podstawie realnego modelu prac i umów.
Sześć frakcji to nie kolory domowych pojemników
Domowy system zbiórki odpadów komunalnych oznacza zwykle metale i tworzywa na żółto, szkło opakowaniowe na zielono, papier na niebiesko i bioodpady na brązowo. To inny system niż podział odpadów budowlanych i rozbiórkowych w art. 101a. Dlatego szyba okienna nie staje się szkłem opakowaniowym, a profil PVC z demontażu nie musi nadawać się do zwykłego żółtego pojemnika.
W przypadku odpadu po remoncie sprawdź wymagania PSZOK-u albo uprawnionego odbiorcy, w tym limity ilości, konieczność wcześniejszego umówienia przyjęcia oraz zasady dla materiałów wielomateriałowych. Regulamin gminy może określać organizację odbioru, ale nie zastępuje obowiązków prawidłowego gospodarowania odpadami i nie uprawnia do podrzucania ich do pojemników ogólnodostępnych.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Przed demontażem oznacz miejsce dla każdej przewidywanej frakcji, a od razu obok wpisz „materiał niepewny – do ustalenia”. Taki bufor zapobiega wymuszonemu przypisaniu zanieczyszczonych płyt, starych powłok czy wielomateriałowej stolarki do pierwszego wolnego pojemnika. Po potwierdzeniu składu i warunków odbioru dopiero zdecyduj, jak przekazać odpad.
Najczęstsze błędy segregacji odpadów z remontu
1. Wrzucanie płyt g-k do czystego gruzu
Gips i odpady mineralne zostały wymienione w ustawie jako dwie odrębne frakcje. Wspólne składowanie utrudnia późniejsze wysegregowanie i może pogorszyć jakość odzyskiwanego materiału. Zamiast tego zaplanuj dla płyt gipsowych osobny strumień, zgodny z warunkami odbiorcy.
2. Traktowanie szkła budowlanego jak butelek
Na budowie spotyka się szyby z warstwami, folią, klejem, laminatem lub uszczelkami. To inne odpady niż typowe opakowania szklane. Samo słowo „szkło” nie wystarcza do ustalenia prawidłowej ścieżki odbioru.
3. Wrzucanie impregnowanego drewna do czystej frakcji
Stare drewno z nieznanym impregnatem albo zanieczyszczeniem wymaga oddzielnego potraktowania i sprawdzenia jego składu. Kolor i zapach materiału mogą być sygnałem ostrzegawczym, lecz nie stanowią wiarygodnego testu klasyfikacyjnego.
4. Założenie, że jeden kontener zmieszany zawsze wystarczy
Możliwość wysegregowania poza placem budowy nie oznacza automatycznego zwolnienia z obowiązku. Potrzebny jest zgodny z prawem model wykonania obowiązku, w tym odpowiednia umowa i faktyczne uprawnienia podmiotu wykonującego segregację, jeśli zadanie mu powierzono.
5. Utożsamianie frakcji z kodami odpadów
Podział na sześć frakcji mówi, które strumienie materiałowe należy zapewnić do wysegregowania. Sześciocyfrowy kod z katalogu odpadów jest natomiast elementem odrębnej klasyfikacji na podstawie źródła, składu i właściwości. Ta tablica nie wybiera kodów.
Jakiej informacji nie daje tabela?
To tabela referencyjna do wstępnego rozpoznania strumieni odpadów na budowie. Nie wystawia kart przekazania odpadów, nie rozstrzyga obowiązków w BDO, nie klasyfikuje materiałów niebezpiecznych i nie potwierdza spełnienia warunków prawnych dla konkretnej inwestycji. Dla rzeczywistego odpadu znaczenie mają źródło i sposób powstania, jego skład, historia użytkowania, możliwe zanieczyszczenia oraz decyzje i wymagania instalacji przyjmującej.
Jeżeli wykonawca otrzymuje ofertę wywozu odpadów wymieszanych, powinien sprawdzić, czy obejmuje ona również legalne wykonanie obowiązku wysegregowania, kto za nie odpowiada i czy podmiot ma niezbędne uprawnienia. Sam rachunek za podstawienie kontenera nie rozstrzyga tych kwestii. Ustalenie dokumentacji warto przeprowadzić przed pierwszym przekazaniem odpadów.
Jak wdrożyć podział na frakcje podczas robót?
Sześć frakcji ułatwia organizację selektywnego zbierania, ale samo ich wymienienie nie tworzy harmonogramu odbiorów ani kwalifikacji odpadu. Dalszy krok zależy od skali robót i warunków przyjęcia.
Zobacz także informacje o zasadach przyjęcia czystego gruzu i mieszanin oraz ścieżkę tematyczną w Akademii odpadów budowlanych.
Źródła urzędowe i podstawa prawna
Ustawa o odpadach – tekst jednolity ogłoszony 14.10.2026, Dz.U. 2026 poz. 1328. Art. 101a, obowiązek zapewnienia segregacji oraz szczególna sytuacja osoby fizycznej.
WIOŚ Gdańsk – obowiązek segregacji odpadów budowlanych. Omówienie sześciu frakcji i zasad od 2025 r.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska – wyjaśnienia do art. 101a z 5.06.2025. Zakres uprawnień podmiotu przyjmującego obowiązek wysegregowania i pisemne umowy.
Katalog odpadów – Dz.U. 2020 poz. 10. Odrębne zasady kwalifikacji rodzaju odpadu.
MKiŚ – Jednolity System Segregacji Odpadów komunalnych. Dla porównania – inny zakres niż segregacja odpadów budowlano-rozbiórkowych.
Zweryfikowano 23.10.2026. Tabela ma charakter informacyjny; w sytuacjach spornych stosuje się aktualny stan prawny i właściwe decyzje administracyjne.
FAQ – segregacja odpadów budowlanych na sześć frakcji
Ostatnia aktualizacja: 23.10.2026