Rozdzielność majątkowa - notariusz czy sąd? Tabela porównawcza

Wariant	Warunek	Koszt ustawowy / składnik	Najważniejsza różnica
Umowa przed ślubem	Zgoda stron, akt notarialny	Taksa do 400 zł netto + VAT + wypisy	Może określić ustrój od chwili zawarcia małżeństwa
Umowa w trakcie małżeństwa	Zgoda obojga małżonków, akt notarialny	Taksa do 400 zł netto + VAT + wypisy	Nie dzieli automatycznie dotychczasowego majątku wspólnego
Rozdzielność przez sąd	Ważne powody	Opłata od pozwu 200 zł + ewentualne dalsze koszty	Możliwa bez zgody drugiego małżonka
Data wcześniejsza	Wyjątkowe okoliczności oceniane przez sąd	Jak w sprawie o rozdzielność	Notariusz nie ustanawia rozdzielności wstecz

Pozycja	Kwota
Maksymalna taksa za umowę majątkową małżeńską	400 zł netto
VAT od taksy	23%
Wypis aktu notarialnego	do 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę
Pozew o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej	200 zł

Notariusz czy sąd? Najważniejsze różnice

Intercyza to potoczne określenie umowy majątkowej małżeńskiej. Taka umowa może m.in. ustanowić rozdzielność majątkową i może zostać zawarta zarówno przed ślubem, jak i w trakcie małżeństwa. Gdy małżonkowie nie zawierają zgodnej umowy, rozdzielność może ustanowić sąd z ważnych powodów.

Wariant	Warunek / skutek	Koszt ustawowy lub typowy składnik	Co warto wiedzieć
Umowa majątkowa przed ślubem	Wymaga zgodnej umowy w formie aktu notarialnego. Może określić ustrój majątkowy od chwili zawarcia małżeństwa.	Maksymalna taksa za umowę majątkową: 400 zł netto + VAT + wypisy.	To ten sam rodzaj umowy majątkowej, który można zawrzeć także po ślubie.
Umowa majątkowa w trakcie małżeństwa	Wymaga zgody obojga małżonków i aktu notarialnego. Ustanawia uzgodniony ustrój majątkowy na przyszłość.	Maksymalna taksa za umowę majątkową: 400 zł netto + VAT + wypisy.	Samo ustanowienie rozdzielności nie dokonuje automatycznie podziału majątku, który wcześniej był wspólny.
Rozdzielność ustanowiona przez sąd	Wymaga ważnych powodów. Sam brak zgody drugiego małżonka nie jest samodzielną podstawą do uwzględnienia żądania.	Opłata od pozwu: 200 zł; dodatkowo mogą wystąpić koszty pełnomocnika i dowodów.	Sąd ocenia konkretną sytuację małżonków i przedstawiony materiał dowodowy.
Rozdzielność z datą wcześniejszą	Może ją ustanowić wyłącznie sąd i tylko wyjątkowo, np. gdy małżonkowie od dłuższego czasu żyją w rozłączeniu.	Jak w sprawie o ustanowienie rozdzielności; zakres dowodów może zwiększyć koszt prowadzenia sprawy.	Notariusz nie ustanawia rozdzielności z mocą wsteczną.
Zmiana lub rozwiązanie umowy majątkowej	Umowa majątkowa małżeńska może zostać zmieniona albo rozwiązana w formie aktu notarialnego.	Koszt zależy od czynności notarialnej, VAT i liczby wypisów.	Po rozwiązaniu umowy w czasie małżeństwa co do zasady powstaje wspólność ustawowa, chyba że strony postanowią inaczej.

Zostań w temacie i sprawdź kolejny krok

Ta tablica porównuje tryb notarialny i sądowy. Jeśli chcesz policzyć koszt własnego wariantu albo sprawdzić szersze skutki rozdzielności, skorzystaj z narzędzia odpowiadającego temu celowi.

Kalkulator kosztu intercyzy

Policz taksę, VAT, wypisy, opłatę sądową i dodatkowe koszty własnego wariantu.

Skutki rozdzielności majątkowej

Kredyt, długi, firma i inne konsekwencje opisane szerzej w poradniku.

Podział majątku

Sprawdź wartość majątku, udziały, spłatę i koszty, jeśli wspólność już istniała.

Koszty ustawowe: umowa notarialna i sprawa sądowa

Kwoty poniżej to stawki ustawowe albo ich składniki, a nie wycena całej sprawy. Do taksy notarialnej dochodzą VAT i wypisy, a w postępowaniu sądowym mogą pojawić się dodatkowe koszty, np. pełnomocnika lub przeprowadzenia dowodów.

Pozycja	Kwota	Jak ją rozumieć?
Umowa majątkowa małżeńska	do 400 zł netto	Maksymalna taksa notarialna za umowę majątkową małżeńską. Dotyczy umowy zawieranej przed ślubem i w trakcie małżeństwa.
VAT od taksy	23%	Podatek doliczany do wynagrodzenia notariusza.
Wypis aktu	do 6 zł netto / rozpoczęta strona	Końcowy koszt zależy od liczby stron i liczby potrzebnych wypisów.
Pozew o ustanowienie rozdzielności	200 zł	Stała opłata od pozwu. Nie obejmuje ewentualnego pełnomocnika ani innych wydatków postępowania.

Łączny budżet własnego wariantu możesz policzyć w kalkulatorze kosztu rozdzielności majątkowej.

Co rozdzielność zmienia, a czego nie robi automatycznie?

Umowa majątkowa ustala ustrój majątkowy małżonków, ale nie zastępuje innych czynności prawnych. Samo ustanowienie rozdzielności nie dzieli automatycznie majątku, który wcześniej był wspólny, nie zmienia zawartej umowy kredytowej i nie usuwa istniejących zobowiązań.

W relacji z osobą trzecią znaczenie ma też to, czy zawarcie umowy majątkowej i jej rodzaj były tej osobie wiadome. Dlatego skutki przy kredycie, działalności gospodarczej lub istniejących długach trzeba oceniać z uwzględnieniem konkretnych umów i dat powstania zobowiązań.

Orzeczenie separacji powoduje powstanie rozdzielności majątkowej. Szczegółowe skutki dla kredytu, firmy i długów opisuje poradnik o rozdzielności majątkowej i intercyzie.

Co przygotować przed notariuszem albo sądem?

Umowa u notariusza

Przygotuj dokumenty tożsamości i ustal, jaki ustrój majątkowy ma wynikać z umowy. Jeśli wcześniej zawierano umowy majątkowe, poinformuj o nich notariusza. Warto też zapytać kancelarię o liczbę stron i potrzebnych wypisów.

Rozdzielność przez sąd

Trzeba wskazać ważne powody żądania i przygotować dowody dotyczące sytuacji małżonków. Przy żądaniu daty wcześniejszej trzeba dodatkowo uzasadnić wyjątkowe okoliczności.

Podstawa prawna i zakres tablicy

Najważniejsze zasady wynikają z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w szczególności art. 47, 47¹, 52 i 54. Maksymalna taksa za umowę majątkową oraz stawka za wypis wynikają z rozporządzenia o maksymalnych stawkach taksy notarialnej, a opłata 200 zł od pozwu — z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy — tekst jednolity 2026

Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych — tekst jednolity

FAQ - najczęstsze pytania

Umowa notarialna wymaga zgodnego oświadczenia małżonków. Sąd może ustanowić rozdzielność na żądanie jednego z nich, ale muszą istnieć ważne powody.

Nie. Brak zgody uniemożliwia zawarcie dobrowolnej umowy notarialnej, ale w sądzie trzeba wykazać ważne powody uzasadniające ustanowienie rozdzielności.

Maksymalna taksa wynosi 400 zł netto. Do wynagrodzenia notariusza dochodzi VAT, a osobno mogą być naliczane wypisy aktu.

Stała opłata od pozwu wynosi 200 zł. Całkowity koszt postępowania może być wyższy, np. gdy strona korzysta z pełnomocnika lub konieczne są dodatkowe dowody.

Nie. Ustanowienie rozdzielności z datą wcześniejszą należy do sądu i jest możliwe tylko wyjątkowo, po ocenie okoliczności konkretnej sprawy.

Nie. Ustanowienie rozdzielności i podział majątku to różne czynności. Majątek, który wcześniej był wspólny, może wymagać osobnego podziału.

Tak. Umowa majątkowa małżeńska może zostać zmieniona albo rozwiązana w formie aktu notarialnego. Po rozwiązaniu umowy w czasie małżeństwa co do zasady powstaje wspólność ustawowa, chyba że strony postanowią inaczej.

Nie. Skutki zależą m.in. od rodzaju i daty zobowiązania oraz okoliczności relacji z wierzycielem. Sama rozdzielność nie usuwa istniejących długów ani nie zmienia automatycznie zawartych wcześniej umów.

Ostatnia aktualizacja: 09.09.2026

Rozdzielność majątkowa - notariusz czy sąd? Tabela porównawcza

Porównaj rozdzielność ustanawianą umową u notariusza i przez sąd: zgodę małżonka, ważne powody, koszty ustawowe, datę obowiązywania oraz możliwość ustalenia daty wcześniejszej.

Najpierw wybierz właściwy tryb