Obliczenia dla kątowników stalowych
Tablica służy do szybkiego odczytu parametrów katalogowych. Jeżeli chcesz policzyć masę konkretnego odcinka, powierzchnię całej partii albo własny przekrój L z dowolnych wymiarów, użyj odpowiedniego kalkulatora.
Cały zestaw narzędzi, tablic i poradników dla tego tematu znajdziesz w Akademii Metal i stal.
Dlaczego kątownik ma osie y-z oraz u-v?
Osie y-y i z-z są osiami centralnymi równoległymi do kierunków odniesienia przekroju. Kątownik nie jest przekrojem podwójnie symetrycznym, dlatego jego osie główne u-u i v-v są obrócone. Właśnie względem osi głównych iloczyn bezwładności znika, a wartości Iu i Iv opisują skrajne sztywności geometryczne przekroju.
Dla kątownika równoramiennego z symetrii wynika Iy = Iz, ale Iu i Iv nadal są różne. Dla kątownika nierównoramiennego różnią się zarówno Iy i Iz, jak i parametry osi głównych.
Ciekawostka
Dla L 100×100×10 katalogowe Iy = Iz wynosi około 177 cm⁴, ale względem osi głównych Iu rośnie do około 280 cm⁴, a Iv spada do około 73 cm⁴. Ten sam przekrój może więc mieć bardzo różną sztywność zależnie od kierunku zginania.
Jak sprawdziłem poprawność masy?
Masa katalogowa została dodatkowo skontrolowana przez zależność pomiędzy polem przekroju i gęstością stali. Przy gęstości 7850 kg/m³ każde 1 cm² pola przekroju odpowiada około 0,785 kg/mb. Różnice między takim przeliczeniem a masą w tabeli wynikają z zaokrąglenia katalogowego pola A.
Dla przykładu L 50×50×5 ma A = 4,80 cm². Kontrola daje 4,80 × 0,785 = 3,768 kg/mb, czyli po zaokrągleniu dokładnie katalogowe 3,77 kg/mb.
Równoramienny czy nierównoramienny?
Kątownik równoramienny ma oba ramiona tej samej długości, np. L 80×80×8. Kątownik nierównoramienny ma różne długości ramion, np. L 120×80×10. Nie powinno się porównywać ich wyłącznie po kg/mb, bo inny rozkład materiału zmienia położenie środka ciężkości oraz wartości Iy, Iz, Iu i Iv.
Przy analizie elementu konstrukcyjnego znaczenie ma również to, które ramię jest połączone i w jakim kierunku działa obciążenie. Sama tablica parametrów nie zastępuje sprawdzenia nośności i stateczności.
Wskazówka od KalkulatorXXL
Jeżeli potrzebujesz parametrów walcowanego kątownika do obliczeń konstrukcyjnych, korzystaj z wartości katalogowych dla rzeczywistego profilu. Uproszczony model dwóch prostokątów jest dobry do nauki i przybliżeń, ale pomija promienie naroży i może zniekształcić parametry osi głównych.
Co oznaczają c, cy i cz?
Dla kątownika równoramiennego c jest odległością środka ciężkości od zewnętrznej krawędzi ramienia. Dla kątownika nierównoramiennego Orange Book podaje osobno cy i cz, ponieważ środek ciężkości ma inne położenie względem obu ramion.
Te odległości są istotne między innymi przy prawidłowym wyznaczaniu ramienia do skrajnego włókna oraz przy przenoszeniu momentów bezwładności między osiami.
Źródło danych i zakres tablicy
Dane pochodzą z aktualnych tabel właściwości kątowników walcowanych ArcelorMittal Orange Book. Tablica pokazuje wybrane, praktyczne przekroje; pełny katalog producenta obejmuje więcej kombinacji wymiarów i grubości.
FAQ - kątowniki stalowe L
Ostatnia aktualizacja: 30.08.2026