Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.
Cos φ i tg φ – tabela przeliczeniowa energii biernej
Odczytaj cos φ, tg φ i moc bierną dla 100 kW. Sprawdź także, ile kvarh przypada na 1000 kWh oraz gdzie znajduje się często stosowana granica umowna tg φ₀ = 0,4.
Wydruk obejmuje pełne zestawienia, objaśnienia jednostek i źródła.
Tabela 1. Cos φ → tg φ i moc bierna przy P = 100 kW
Wyniki dotyczą sinusoidalnego modelu mocy i dodatniej mocy biernej indukcyjnej. cos φ oraz tg φ są bezwymiarowe, P podano w kW, Q w kvar.
cos φ [–]
tg φ [–]
Q przy 100 kW [kvar]
Względem tg φ₀ = 0,4
0,70
1,020204
102,02
ponad 0,40
0,75
0,881917
88,19
ponad 0,40
0,80
0,750000
75,00
ponad 0,40
0,82
0,698004
69,80
ponad 0,40
0,85
0,619744
61,97
ponad 0,40
0,88
0,539743
53,97
ponad 0,40
0,90
0,484322
48,43
ponad 0,40
0,92
0,425998
42,60
ponad 0,40
0,928477*
0,400000
40,00
granica 0,40
0,93
0,395225
39,52
do 0,40
0,94
0,362952
36,30
do 0,40
0,95
0,328684
32,87
do 0,40
0,96
0,291667
29,17
do 0,40
0,97
0,250624
25,06
do 0,40
0,98
0,203059
20,31
do 0,40
0,99
0,142492
14,25
do 0,40
1,00
0,000000
0,00
do 0,40
* Wartość graniczna cos φ = 1/√1,16 ≈ 0,92847669. Zapis 0,928477 w tabeli jest zaokrągleniem, nie dokładną granicą. Sama wartość cos φ nie przesądza o naliczeniu opłaty – istotne są pomiary w strefach, umowa i sposób rozliczeń.
Tabela 2. Tg φ → cos φ, Q/P i interpretacja
tg φ [–]
cos φ [–]
Q dla 100 kW [kvar]
Przy tg φ₀ = 0,4
0,00
1,000000
0,00
poniżej 0,40
0,10
0,995037
10,00
poniżej 0,40
0,20
0,980581
20,00
poniżej 0,40
0,30
0,957826
30,00
poniżej 0,40
0,35
0,943858
35,00
poniżej 0,40
0,40
0,928477
40,00
na granicy
0,45
0,911922
45,00
powyżej 0,40
0,50
0,894427
50,00
powyżej 0,40
0,60
0,857493
60,00
powyżej 0,40
0,75
0,800000
75,00
powyżej 0,40
1,00
0,707107
100,00
powyżej 0,40
Dla tg φ = 0,4 współczynnik cos φ wynosi około 0,928477. Wartość tg φ₀ wynika z umowy lub warunków przyłączenia; typowe 0,4 nie jest uniwersalną nastawą dla każdego PPE.
Tabela 3. Energia bierna indukcyjna na 1000 kWh energii czynnej
Przykład A = 1000 kWh i umowne tg φ₀ = 0,4. Nadwyżka kvarh oznacza różnicę ilościową ponad A × tg φ₀, nie gotową opłatę w złotych.
cos φ [–]
tg φ [–]
Eb indukcyjna [kvarh]
Eb ponad tg φ₀ = 0,4 [kvarh]
0,80
0,750000
750,00
350,00
0,85
0,619744
619,74
219,74
0,90
0,484322
484,32
84,32
0,928477*
0,400000
400,00
0,00
0,93
0,395225
395,23
0,00
0,95
0,328684
328,68
0,00
0,98
0,203059
203,06
0,00
1,00
0,000000
0,00
0,00
Dane zaokrąglono wyłącznie do prezentacji. Dla energii pojemnościowej mogą obowiązywać inne warunki opłat, w tym opłata od całej zmierzonej ilości. Nie odejmuj automatycznie 400 kvarh od energii pojemnościowej.
Tabela 4. Oznaczenia i jednostki – szybkie przypomnienie
Oznaczenie
Jednostka
Znaczenie
Moc czynna P
kW
Moc wykonująca użyteczną pracę
Moc bierna Q
kvar
W tabelach: dodatnia wartość indukcyjna
Moc pozorna S
kVA
S = √(P² + Q²) dla sinusoidy
Energia czynna A
kWh
Energia czynna w tym samym okresie / strefie
Energia bierna Eb
kvarh
Energia bierna indukcyjna w tym samym okresie
cos φ
bezwymiarowy
P/S w sinusoidalnym modelu podstawowym
tg φ
bezwymiarowy
Q/P albo Eb/A w rozliczeniu, gdy A > 0
tg φ₀
bezwymiarowy
Wartość umowna; często 0,4, zawsze sprawdź umowę
Jak korzystać z tablicy cos φ i tg φ?
W Tabeli 1 odszukaj znane cos φ, aby uzyskać tg φ oraz orientacyjną moc bierną przy mocy czynnej 100 kW. W Tabeli 2 odczytaj cos φ z tg φ. W Tabeli 3 sprawdź ilość energii biernej indukcyjnej dla 1000 kWh energii czynnej. Dla innej mocy P wartość Q przeskaluj wprost: Q = P × tg φ.
Wzór: tg φ = √(1 − cos² φ) / cos φ, a cos φ = 1/√(1 + tg² φ). Przy rozliczeniu indukcyjnym, gdy energia czynna A jest dodatnia i obie energie odnoszą się do tej samej strefy pomiarowej, tg φ = Eb/A.
Przykład: dla cos φ = 0,90 otrzymujemy tg φ ≈ 0,484322. Przy 100 kW moc bierna wynosi około 48,43 kvar. Przy 1000 kWh energii czynnej indukcyjna energia bierna wynosi około 484,32 kvarh; ilościowa nadwyżka względem umownego 0,4 to około 84,32 kvarh.
Granica tg φ₀ = 0,4 – kiedy jest stosowana?
W taryfie TAURON Dystrybucja obowiązującej w 2026 r. wskazano, że wartość umowna wynosi co do zasady tg φ₀ = 0,4, jeżeli w umowie lub warunkach przyłączenia nie określono innej wartości. W indywidualnych przypadkach może obowiązywać mniejsza wartość (z ustawowymi ograniczeniami). Dlatego przed oceną faktury trzeba sprawdzić własną umowę i taryfę OSD.
Nadwyżka ilościowa kvarh z tabeli nie jest kwotą należności. Wzór opłaty indukcyjnej w taryfie OSD uwzględnia między innymi pierwiastek, umowne tg φ₀, energię czynną i cenę referencyjną. W sytuacjach szczególnych – np. przy zerowym poborze czynnym lub energii pojemnościowej – stosuje się odrębne reguły.
Wartości w tabelach wyliczono z tożsamości trygonometrycznych. Kryterium tg φ₀ i zasady rozliczenia zweryfikowano w taryfie TAURON Dystrybucja na 2026 r. i aktualnych informacjach operatora. Jednostki oraz zależności mocy zgodne z literaturą techniczną Schneider Electric.
Cos φ to w modelu sinusoidalnym stosunek mocy czynnej P do pozornej S, natomiast tg φ to stosunek mocy biernej Q do czynnej P. Między nimi zachodzi tg φ = √(1 − cos² φ) / cos φ dla dodatnich wartości indukcyjnych.
cos φ = 1/√(1 + 0,4²) ≈ 0,92847669. Zaokrąglenie 0,928477 nie jest dokładną wartością progu.
Nie automatycznie. Przy typowym tg φ₀ = 0,4 odpowiada to tg φ niższemu od progu, ale rozliczenie zależy od umowy, pomiarów strefowych i odrębnych reguł energii pojemnościowej.
Nie. Wartość umowna jest określona w warunkach przyłączenia lub umowie. TAURON wskazuje domyślne 0,4 przy braku innego ustalenia, z dopuszczalnymi odrębnymi warunkami.
Oblicz tg φ = √(1 − cos² φ)/cos φ, następnie Q [kvar] = P [kW] × tg φ. Tabela 1 pokazuje Q dla P = 100 kW.
Dla dodatniej energii czynnej A w tym samym okresie pomiarowym: Eb [kvarh] = A [kWh] × tg φ. Nie wolno mieszać różnych stref lub okresów.
Nie zawsze. Dla ponadumownego indukcyjnego poboru energii biernej taryfa może przewidywać nieliniowy wzór z pierwiastkiem, energią czynną i ceną Crk. Do obliczenia kwoty służy osobny kalkulator K09.
Energia bierna pojemnościowa ma odrębne zasady rozliczania, często od całej zmierzonej ilości. Tabele T03 dotyczą dodatnich wartości indukcyjnych i nie stanowią kalkulatora pojemnościowej.
Nie. Dla harmonicznych rzeczywisty współczynnik mocy może różnić się od cos φ składowej podstawowej. Przeliczenia T03 dotyczą uproszczonego sinusoidalnego modelu.
Zależności trygonometryczne są stałe. Warunki opłat, umowne tg φ₀ i taryfy operatora trzeba jednak sprawdzić dla właściwego okresu i PPE.
Ostatnia aktualizacja: 30.10.2026.
Cos φ ↔ tg φ – tablica przeliczeniowa
KalkulatorXXL · moc i energia bierna dla odbiorców energii
Dane odniesienia
Moc czynna odniesienia (tabela 1 i 2)
100 kW
Energia czynna odniesienia (tabela 3)
1000 kWh
Przykładowe umowne tg φ₀
0,4 (sprawdź umowę)
Tabela 1 – cos φ, tg φ i Q
cos φ 0,70 · tg φ 1,020204
102,02 kvar · ponad 0,40
cos φ 0,75 · tg φ 0,881917
88,19 kvar · ponad 0,40
cos φ 0,80 · tg φ 0,750000
75,00 kvar · ponad 0,40
cos φ 0,82 · tg φ 0,698004
69,80 kvar · ponad 0,40
cos φ 0,85 · tg φ 0,619744
61,97 kvar · ponad 0,40
cos φ 0,88 · tg φ 0,539743
53,97 kvar · ponad 0,40
cos φ 0,90 · tg φ 0,484322
48,43 kvar · ponad 0,40
cos φ 0,92 · tg φ 0,425998
42,60 kvar · ponad 0,40
cos φ 0,928477* · tg φ 0,400000
40,00 kvar · granica 0,40
cos φ 0,93 · tg φ 0,395225
39,52 kvar · do 0,40
cos φ 0,94 · tg φ 0,362952
36,30 kvar · do 0,40
cos φ 0,95 · tg φ 0,328684
32,87 kvar · do 0,40
cos φ 0,96 · tg φ 0,291667
29,17 kvar · do 0,40
cos φ 0,97 · tg φ 0,250624
25,06 kvar · do 0,40
cos φ 0,98 · tg φ 0,203059
20,31 kvar · do 0,40
cos φ 0,99 · tg φ 0,142492
14,25 kvar · do 0,40
cos φ 1,00 · tg φ 0,000000
0,00 kvar · do 0,40
Tabela 2 – tg φ, cos φ i Q
tg φ 0,00 · cos φ 1,000000
0,00 kvar · poniżej 0,40
tg φ 0,10 · cos φ 0,995037
10,00 kvar · poniżej 0,40
tg φ 0,20 · cos φ 0,980581
20,00 kvar · poniżej 0,40
tg φ 0,30 · cos φ 0,957826
30,00 kvar · poniżej 0,40
tg φ 0,35 · cos φ 0,943858
35,00 kvar · poniżej 0,40
tg φ 0,40 · cos φ 0,928477
40,00 kvar · na granicy
tg φ 0,45 · cos φ 0,911922
45,00 kvar · powyżej 0,40
tg φ 0,50 · cos φ 0,894427
50,00 kvar · powyżej 0,40
tg φ 0,60 · cos φ 0,857493
60,00 kvar · powyżej 0,40
tg φ 0,75 · cos φ 0,800000
75,00 kvar · powyżej 0,40
tg φ 1,00 · cos φ 0,707107
100,00 kvar · powyżej 0,40
Tabela 3 – energia bierna na 1000 kWh
cos φ 0,80 · tg φ 0,750000
Eb 750,00 kvarh / ponad 0,4: 350,00 kvarh
cos φ 0,85 · tg φ 0,619744
Eb 619,74 kvarh / ponad 0,4: 219,74 kvarh
cos φ 0,90 · tg φ 0,484322
Eb 484,32 kvarh / ponad 0,4: 84,32 kvarh
cos φ 0,928477* · tg φ 0,400000
Eb 400,00 kvarh / ponad 0,4: 0,00 kvarh
cos φ 0,93 · tg φ 0,395225
Eb 395,23 kvarh / ponad 0,4: 0,00 kvarh
cos φ 0,95 · tg φ 0,328684
Eb 328,68 kvarh / ponad 0,4: 0,00 kvarh
cos φ 0,98 · tg φ 0,203059
Eb 203,06 kvarh / ponad 0,4: 0,00 kvarh
cos φ 1,00 · tg φ 0,000000
Eb 0,00 kvarh / ponad 0,4: 0,00 kvarh
Tabela 4 – oznaczenia i jednostki
Moc czynna P · Moc wykonująca użyteczną pracę
kW
Moc bierna Q · W tabelach: dodatnia wartość indukcyjna
kvar
Moc pozorna S · S = √(P² + Q²) dla sinusoidy
kVA
Energia czynna A · Energia czynna w tym samym okresie / strefie
kWh
Energia bierna Eb · Energia bierna indukcyjna w tym samym okresie
kvarh
cos φ · P/S w sinusoidalnym modelu podstawowym
bezwymiarowy
tg φ · Q/P albo Eb/A w rozliczeniu, gdy A > 0
bezwymiarowy
tg φ₀ · Wartość umowna; często 0,4, zawsze sprawdź umowę
bezwymiarowy
* Granica cos φ = 1/√1,16 ≈ 0,92847669. Matematyczne przeliczenia, bez ustalenia należności za energię bierną. Umowne tg φ₀ należy sprawdzić u OSD; energię pojemnościową rozlicza się odrębnie. Źródła: TAURON Dystrybucja, taryfa 2026 i zasady mocy elektrycznej.