Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.Pamiętaj: Wyniki kalkulatorów mają charakter informacyjny i zależą od podanych danych oraz przyjętych założeń. W sprawach finansowych, podatkowych, prawnych lub zdrowotnych zweryfikuj wynik w aktualnym źródle lub u odpowiedniego specjalisty.
Sprawdź osiem faz Księżyca w prawidłowej kolejności, zakresy oświetlenia tarczy i cztery chwile faz głównych. Porównaj, kiedy najłatwiej obserwować każdą fazę.
Osiem faz Księżyca - tablica
Cykl przebiega od nowiu do kolejnego nowiu. Podane wartości oświetlenia są orientacyjne, a nie progami do wyznaczania dokładnej chwili fazy.
Lp.
Faza
Oświetlenie widocznej tarczy
Charakter
Jak ją rozpoznać
01
Nów
około 0%
Faza główna
Oświetlona strona jest odwrócona od obserwatora; tarcza z reguły niewidoczna.
02
Sierp przybywający
ponad 0% i poniżej 50%
Przybywający
Coraz większy oświetlony fragment; widoczny najczęściej po zachodzie Słońca.
03
Pierwsza kwadra
około 50%
Faza główna
Połowa tarczy widocznej z Ziemi jest oświetlona; oświetlenie rośnie.
04
Księżyc garbaty przybywający
powyżej 50% i poniżej 100%
Przybywający
Większa część tarczy jest jasna, a jej oświetlenie rośnie.
05
Pełnia
około 100%
Faza główna
Widoczna z Ziemi tarcza jest niemal cała oświetlona.
06
Księżyc garbaty ubywający
powyżej 50% i poniżej 100%
Ubywający
Większa część tarczy pozostaje jasna, ale oświetlenie maleje.
07
Ostatnia kwadra
około 50%
Faza główna
Połowa tarczy widocznej z Ziemi jest oświetlona; oświetlenie maleje.
08
Sierp ubywający
ponad 0% i poniżej 50%
Ubywający
Oświetlony fragment kurczy się; widoczny często przed wschodem Słońca.
Cztery fazy główne - geometria
Ściśle określone chwile faz głównych wyznacza różnica pozornych geocentrycznych długości ekliptycznych Księżyca i Słońca: Δλ = (λKsiężyca - λSłońca) mod 360°. Nie jest to kąt rozdzielenia obiektów mierzony po wielkim kole na niebie.
Faza główna
Δλ Księżyc - Słońce
Oświetlenie
Znaczenie
Nów
0°
około 0%
Zbliżenie kierunku Księżyca do kierunku Słońca na niebie
Pierwsza kwadra
90°
około 50%
Oświetlenie tarczy wzrasta
Pełnia
180°
około 100%
Księżyc w przybliżeniu po przeciwnej stronie nieba niż Słońce
Ostatnia kwadra
270°
około 50%
Oświetlenie tarczy maleje
Kiedy widać poszczególne fazy?
Pory są schematyczne - zależą od pory roku, szerokości geograficznej, położenia na orbicie i lokalnego horyzontu.
Przybywanie oznacza wzrost procentu oświetlenia tarczy widocznej z Ziemi, a ubywanie - jego spadek. Między nowiem i pierwszą kwadrą widzimy sierp przybywający, między pierwszą kwadrą i pełnią - fazę garbatą przybywającą. Po pełni kolejność jest analogiczna przy malejącym oświetleniu.
W pierwszej i ostatniej kwadrze oświetlona jest w przybliżeniu połowa widocznej tarczy. Nazwa „kwadra” odnosi się do jednej czwartej cyklu faz, a nie do oświetlenia jednej czwartej tarczy.
Na średnich szerokościach półkuli północnej oświetlenie po prawej stronie często oznacza fazę przybywającą, a po lewej ubywającą. Orientacja tarczy zmienia się jednak z miejscem obserwacji i położeniem Księżyca na niebie; nie należy polegać wyłącznie na tym sposobie rozpoznawania.
Zakres i ograniczenia tablicy
Osiem nazw opisuje cztery fazy główne i cztery okresy przejściowe; nie ma ośmiu jednakowo długich, ściśle wyznaczonych chwil.
Średnia długość miesiąca synodycznego wynosi około 29,53 doby; poszczególne odstępy między fazami nie są identyczne.
W pobliżu nowiu oświetlenie widocznej tarczy jest bliskie 0%, a pełni bliskie 100%; te liczby są przybliżeniem, nie definicją chwili fazy.
Fazy Księżyca powstają wskutek zmiany geometrii Słońce - Księżyc - obserwator, a nie przez cień Ziemi. Cień Ziemi wywołuje zaćmienie Księżyca.
Tablica nie służy do obliczania fazy dla konkretnej daty ani dokładnej godziny nowiu lub pełni.
W praktycznym podziale wyróżnia się osiem kolejnych faz. Cztery główne fazy to nów, pierwsza kwadra, pełnia i ostatnia kwadra; pozostałe określają okresy pośrednie.
Słowo kwadra opisuje jedną czwartą cyklu faz, a nie jedną czwartą oświetlonej tarczy. Podczas pierwszej i ostatniej kwadry oświetlenie widocznej tarczy wynosi w przybliżeniu 50 procent.
Nie. Zmienia się część słonecznie oświetlonej półkuli Księżyca, którą widzimy z Ziemi. Cień Ziemi jest przyczyną zaćmienia Księżyca, a nie zwykłego cyklu faz.
Nie. Orientacja jasnej części zależy od półkuli i położenia Księżyca na niebie. Kierunek wzrostu lub spadku oświetlenia w czasie jest pewniejszy niż sam kształt sierpa.
Nie. Cztery główne fazy to wyznaczalne chwile astronomiczne, a fazy pośrednie są okresami między nimi. Odstępy czasowe różnią się wskutek ruchu orbitalnego Księżyca.
Ta strona jest tablicą opisową. Do wyznaczenia fazy dla dokładnej daty i godziny należy użyć kalendarza lub kalkulatora astronomicznego opartego na efemerydach.
Ostatnia aktualizacja: 31.10.2026
Fazy Księżyca - 8 faz
Tablice referencyjne - kolejność, geometria i obserwacje
Dane wejściowe
Rodzaj zestawienia
Stałe definicje faz - bez daty i lokalizacji
Kolejność cyklu
Nów - fazy przybywające - pełnia - fazy ubywające
Wynik - wszystkie tablice
1. Osiem faz Księżyca
Lp.
Faza
Oświetlenie
Charakter
Charakterystyka
01
Nów
około 0%
Faza główna
Oświetlona strona jest odwrócona od obserwatora; tarcza z reguły niewidoczna.
02
Sierp przybywający
ponad 0% i poniżej 50%
Przybywający
Coraz większy oświetlony fragment; widoczny najczęściej po zachodzie Słońca.
03
Pierwsza kwadra
około 50%
Faza główna
Połowa tarczy widocznej z Ziemi jest oświetlona; oświetlenie rośnie.
04
Księżyc garbaty przybywający
powyżej 50% i poniżej 100%
Przybywający
Większa część tarczy jest jasna, a jej oświetlenie rośnie.
05
Pełnia
około 100%
Faza główna
Widoczna z Ziemi tarcza jest niemal cała oświetlona.
06
Księżyc garbaty ubywający
powyżej 50% i poniżej 100%
Ubywający
Większa część tarczy pozostaje jasna, ale oświetlenie maleje.
07
Ostatnia kwadra
około 50%
Faza główna
Połowa tarczy widocznej z Ziemi jest oświetlona; oświetlenie maleje.
08
Sierp ubywający
ponad 0% i poniżej 50%
Ubywający
Oświetlony fragment kurczy się; widoczny często przed wschodem Słońca.
2. Cztery fazy główne
Faza główna
Δλ
Oświetlenie
Opis
Nów
0°
około 0%
Zbliżenie kierunku Księżyca do kierunku Słońca na niebie
Pierwsza kwadra
90°
około 50%
Oświetlenie tarczy wzrasta
Pełnia
180°
około 100%
Księżyc w przybliżeniu po przeciwnej stronie nieba niż Słońce
Ostatnia kwadra
270°
około 50%
Oświetlenie tarczy maleje
3. Pory obserwacji - orientacyjnie
Faza
Orientacyjna pora obserwacji
Nów
Z reguły niewidoczny; blisko Słońca
Sierp przybywający
Po zachodzie Słońca, nisko wieczorem
Pierwsza kwadra
Popołudnie i wieczór
Garbaty przybywający
Popołudnie, wieczór i część nocy
Pełnia
Od okolic zachodu Słońca do okolic wschodu
Garbaty ubywający
Późny wieczór, noc i poranek
Ostatnia kwadra
Druga połowa nocy i ranek
Sierp ubywający
Przed wschodem Słońca
Procent oświetlenia jest przybliżony. Główne fazy wyznacza geocentryczna różnica długości ekliptycznej Słońca i Księżyca. Pory obserwacji zależą od lokalizacji, pory roku i horyzontu. Źródła: US Naval Observatory, NASA (31.10.2026).