Masz α albo Ka/Kb — co warto policzyć dalej?
Stopień dysocjacji zwykle jest krokiem pośrednim. Po sprawdzeniu α, Ka/Kb i pH możesz od razu przejść do narzędzia odpowiadającego następnemu etapowi zadania.
Co dokładnie liczy ten kalkulator?
Stopień dysocjacji α określa część początkowej ilości słabego elektrolitu, która przeszła w formę jonową. Wartość 2% oznacza α = 0,02. Kalkulator obsługuje prosty model 1:1: jednoprotowy słaby kwas HA albo słabą zasadę B, dla których jedna zdysocjowana cząsteczka tworzy jeden jon sprzężony.
Możesz wyznaczyć α z K i C, stałą Ka/Kb z α i C albo stężenie C z K i α. Po ustaleniu stanu równowagi kalkulator oblicza także pH i pOH oraz — opcjonalnie — liczbę moli i masę substancji dla podanej objętości.
Prawo rozcieńczeń Ostwalda a autodysocjacja wody
Dla typowych stężeń, gdy wkład wody jest pomijalny, obowiązuje znana zależność:
Przy bardzo dużym rozcieńczeniu przybliżenie [H⁺] = Cα albo [OH⁻] = Cα przestaje być wystarczające. Kalkulator zachowuje wtedy bilans ładunku i iloczyn jonowy wody. Dla x = Cα stężenie jonu głównego wynosi:
Następnie używana jest zależność K = j · α / (1 − α). Dzięki temu przy bardzo małym C wynik nie zakłada, że wszystkie jony H⁺ albo OH⁻ pochodzą wyłącznie z elektrolitu.
Jak działają trzy tryby obliczeń?
Kalkulator rozwiązuje równanie równowagi numerycznie w zakresie 0 < α < 1. Pokazuje także wynik, jaki dawałoby klasyczne prawo Ostwalda bez poprawki na Kw.
Z C i α wyznaczane jest stężenie jonu sprzężonego, a następnie pełna stała równowagi z uwzględnieniem Kw.
Najpierw liczony jest jon główny z K(1−α)/α, potem odejmowany jest wkład wody i dopiero z tego wynika dodatnie C.
Jak z α powstaje pH lub pOH?
Dla kwasu jonem głównym jest H⁺, a dla zasady OH⁻. W typowych stężeniach jego wartość jest bardzo bliska Cα. Przy dużym rozcieńczeniu kalkulator dodaje wkład autodysocjacji wody przez Kw. Drugi jon wynika z zależności Kw = [H⁺][OH⁻].
Następnie liczone są pH = −log[H⁺] oraz pOH = −log[OH⁻]. Kalkulator nie używa na sztywno pKw = 14 — pKw wynika z wpisanego Kw, dlatego można analizować również zadania dla innej temperatury.
Jak kontrolować wynik?
1,5% oznacza α = 0,015. To najczęstszy błąd przy ręcznym podstawianiu do wzoru.
Dla tego samego słabego elektrolitu α zwykle rośnie po rozcieńczeniu, choć samo stężenie H⁺ lub OH⁻ może maleć.
Ka opisuje równowagę kwasu, a Kb zasady. Typ elektrolitu decyduje, czy jonem głównym jest H⁺ czy OH⁻.
To model stężeniowy 1:1. Dla wieloprotonowych kwasów, wieloetapowej dysocjacji albo roztworów wymagających aktywności potrzebny jest szerszy model.
Przykład: Ka = 1,8·10⁻⁵ i C = 0,100 mol/dm³
Dla słabego kwasu przy 25°C kalkulator otrzymuje α około 1,33%. Oznacza to, że tylko niewielka część początkowego kwasu jest zdysocjowana, a stężenie H⁺ jest znacznie mniejsze niż 0,100 mol/dm³. Dlatego pH jest wyższe niż dla mocnego jednoprotowego kwasu o takim samym stężeniu.
Ten sam zestaw K i C dla słabej zasady daje podobny stopień dysocjacji liczbowo, ale najpierw wyznaczane jest [OH⁻] i pOH, a dopiero potem pH.
Kiedy przejść do innego kalkulatora?
Jeśli słaby kwas lub zasada reaguje z mocnym odczynnikiem, najpierw wykonaj bilans moli w kalkulatorze pH po zmieszaniu kwasu i zasady. Dla miareczkowania użyj kalkulatora miareczkowania, a po utworzeniu soli przydatny może być kalkulator hydrolizy soli.
Jeżeli najpierw musisz wyznaczyć stężenie C z masy, objętości albo stężenia procentowego, użyj kalkulatora stężeń chemicznych.
FAQ - stopień dysocjacji i stała Ka/Kb
Ostatnia aktualizacja: 01.10.2026