Jak działa skala 5-stopniowa ryzyka zawodowego?
Metoda wykorzystuje te same trzy poziomy prawdopodobieństwa i trzy poziomy ciężkości następstw co prostsza skala trzystopniowa, ale wynik jest dokładniej rozróżniony: bardzo mały, mały, średni, duży albo bardzo duży.
Poziomu ryzyka nie wyznacza mnożenie liczb 1-3. Wynik odczytuje się z konkretnego pola macierzy. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje PN-N-18002 jako jedną z metod pomocnych przy szacowaniu ryzyka zawodowego.
Macierz pięciostopniowej oceny ryzyka
| Prawdopodobieństwo | Ciężkość następstw | ||
|---|---|---|---|
| Mała | Średnia | Duża | |
| Mało prawdopodobne | Bardzo małe (1) | Małe (2) | Średnie (3) |
| Prawdopodobne | Małe (2) | Średnie (3) | Duże (4) |
| Wysoce prawdopodobne | Średnie (3) | Duże (4) | Bardzo duże (5) |
Ciekawostka
Skala pięciostopniowa nie zwiększa liczby poziomów wejściowych. Nadal oceniasz prawdopodobieństwo i ciężkość tylko na trzech poziomach; pięć stopni dotyczy wyniku. Dzięki temu można rozróżnić np. ryzyko bardzo małe od małego oraz duże od bardzo dużego.
Jak interpretować wynik?
| Ryzyko | Dopuszczalność | Zalecane działanie |
|---|---|---|
| Bardzo małe (1) | Dopuszczalne | Nie jest konieczne prowadzenie dodatkowych działań. |
| Małe (2) | Dopuszczalne | Rozważ dalsze zmniejszanie ryzyka lub zapewnij, że pozostanie najwyżej na tym samym poziomie. |
| Średnie (3) | Dopuszczalne | Zaplanuj i podejmij działania zmniejszające ryzyko. |
| Duże (4) | Niedopuszczalne | Dla pracy wykonywanej działania ograniczające ryzyko trzeba podjąć natychmiast; pracy planowanej nie rozpoczynaj do czasu obniżenia ryzyka. |
| Bardzo duże (5) | Niedopuszczalne | Praca nie może być rozpoczęta ani kontynuowana do czasu obniżenia ryzyka do poziomu dopuszczalnego. |
Przykład
Jeżeli następstwa są prawdopodobne, a ich ciężkość jest duża, z macierzy otrzymujemy ryzyko duże (4). Jest ono niedopuszczalne. Jeżeli natomiast te same duże następstwa są mało prawdopodobne, wynik wynosi średnie (3).
Wskazówka od KalkulatorXXL
Najpierw zidentyfikuj zagrożenie i możliwe skutki, a dopiero potem wybieraj pola macierzy. Zaniżenie ciężkości lub prawdopodobieństwa zaniży także końcowy poziom ryzyka.
Skala 3-stopniowa czy 5-stopniowa?
Obie skale bazują na trzech poziomach ciężkości i prawdopodobieństwa. Skala 3-stopniowa daje wyniki małe, średnie lub duże, natomiast pięciostopniowa daje dodatkowo poziomy bardzo mały i bardzo duży.
Jeśli potrzebujesz prostszego wariantu, użyj kalkulatora oceny ryzyka zawodowego 3x3.
Dla ucznia technikum BHP i studenta bezpieczeństwa pracy
- Nie myl 5-stopniowej skali z macierzą 5x5: wejścia nadal tworzą tabelę 3x3.
- Zapamiętaj skrajne pola: mało prawdopodobne + mała ciężkość = bardzo małe (1), a wysoce prawdopodobne + duża ciężkość = bardzo duże (5).
- Poziom 3 jest dopuszczalny: ale wymaga zaplanowania działań zmniejszających ryzyko.
- Poziomy 4 i 5 są niedopuszczalne: wymagają ograniczenia ryzyka przed planowaną pracą.
Kiedy kalkulator nie wystarcza?
Kalkulator pomaga oszacować ryzyko dla pojedynczego, wcześniej zidentyfikowanego zagrożenia. Jeżeli wymagania prawne nie są spełnione, nawet niska ocena macierzowa nie potwierdza dopuszczalności pracy. Pełna ocena ryzyka zawodowego obejmuje wszystkie prace i zagrożenia na stanowisku, osoby narażone, stosowane zabezpieczenia, wyniki wymaganych pomiarów, wymagania prawne oraz dokumentację i działania profilaktyczne.
Źródła i podstawa metody
FAQ - ocena ryzyka zawodowego w skali 5-stopniowej
Powiązane materiały o ocenie ryzyka
Skala pięciostopniowa jest jednym z narzędzi. Porównaj ją z prostszą macierzą 3x3 i metodą Risk Score.
Ostatnia aktualizacja: 07.09.2026